Hình ảnh mang tính minh họa. Nguồn: vnexpress.net

Theo đánh giá của Bộ Công an, trong thời gian qua, tình hình tội phạm mua bán người tiếp tục diễn ra phức tạp, đáng chú ý là hàng loạt vụ việc đưa phụ nữ có thai sang Trung Quốc sinh con rồi bán con, điển hình như các vụ việc diễn ra ở Kỳ Sơn, Nghệ An. Ngày 24/12/2018, Bộ Công an ban hành chỉ đạo Công an đơn vị, địa phương tăng cường đấu tranh với các hành vi liên quan đến mua bán bào thai. (Nguồn: bocongan.gov.vn)

Theo tìm hiểu của Báo giao thông, tình trạng bán thai nhi xảy ra chủ yếu đối với những phụ nữ đồng bào dân tộc Khơ – Mú ở 03 xã Hữu Kiệm, Hữu Lập, Chiêu Lưu của huyện Kỳ Sơn tỉnh Nghệ An. Riêng xã Hữu Kiệm đã có 21 trường hợp vượt biên sang Trung Quốc bán thai nhi trở về. Người phụ nữ bán thai nhi có thể tự bắt xe ra Móng Cái (Quảng Ninh), số còn lại thì có người “mai mối”, “dẫn dắt”… vượt biên. Mỗi đứa trẻ được người mẹ bán với giá 40 triệu đồng đến 80 triệu đồng, trong đó bé gái có giá cao hơn bé trai. Tuy nhiên, cũng nhiều trường hợp vượt biên bán con trở về nhưng không nhận được tiền từ kẻ buôn người hoặc chỉ được trả với cái giá rẻ mạt.

Từ những thông tin trên, Luật sư Sao Việt nhận thấy rằng trong trường hợp mua bán trái phép bào thai này để xác định có tội phạm hay không? Tội gì thì phải xem xét, đánh giá một cách cẩn trọng, khách quan, toàn diện tùy vào từng trường hợp cụ thể mà các đối tượng trong đường dây mua bán trẻ em và kể cả người mẹ có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mua bán người dưới 16 tuổi theo quy định tại Điều 151 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Trường hợp 1: Người mẹ và các đối tượng đã thỏa thuận về việc mua bán bào thai khi người mẹ đang mang thai và tại thời điểm đứa trẻ sinh ra thì tiến hành giao nhận đứa trẻ, trả tiền và bị cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện.

Theo Điều 151 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định:

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 12 năm:

a. Chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác, trừ trường hợp vì mục đích nhân đạo

Xét về mặt chủ thể của tội phạm, luật pháp quy định “người nào”, tức là bất kỳ người nào từ đủ 14 tuổi trở lên, không thuộc tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự, không phân biệt người phạm tội có mối quan hệ gì với người dưới 16 tuổi. Như vậy, người mẹ cũng là chủ thể của tội phạm này. Mặt khác, tại thời điểm được sinh ra, đứa trẻ được xác định là người dưới 16 tuổi (không còn là thai nhi). Việc người mẹ và các đối tượng giao nhận đứa trẻ, trả tiền đã thỏa mãn dấu hiệu về hành vi của tội phạm này.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý là trường hợp chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 16 tuổi vì mục đích nhân đạo thì không phạm tội. Mục đích nhận đạo ở đây được hiểu là sự tự nguyện, không vì lợi ích kinh tế hoặc lợi ích khác.

Ví dụ: Người mẹ tự nguyện, không vì tiền giao con mới sinh cho gia đình khác nuôi dưỡng khi họ không có con.

Như vậy, Cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định độ tuổi, hành vi, thời điểm thực hiện tội phạm, mục đích để xác định người mẹ và các đối tượng có phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mua bán người dưới 16 tuổi hay không.

Trường hợp 2: Người mẹ và các đối tượng đã thỏa thuận về việc mua bán bào thai khi người mẹ đang mang thai nhưng đứa trẻ chưa được sinh ra thì cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện và ngăn chặn.

Hiện nay, thai nhi có được coi là người hay không thì vẫn đang có nhiều quan điểm, tranh cãi. Theo quy định tại Khoản 3 Điều 16 Bộ luật dân sự 2015 quy định năng lực pháp luật dân sự của cá nhân có kể từ khi người đó sinh ra và chấm dứt khi người đó chết. Theo Điều 52 Bộ luật hình sự 2015 quy định phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ đang mang thai là 02 tình tiết tăng nặng. Như vậy, tuy không trực tiếp nhưng có thể hiểu rằng pháp luật đã gián tiếp thừa nhận thai nhi không được coi là người cho đến khi sinh ra và còn sống. Ở trường hợp này, giữa người mẹ và các đối tượng mua bán tuy đã có việc thỏa thuận nhưng tại thời điểm cơ quan chức năng phát hiện thì chưa có hành vi chuyển giao, tiếp nhận người dưới 16 tuổi, chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Cho nên người mẹ và các đối tượng mua bán không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mua bán người dưới 16 tuổi.

Việc mua bán bào thai là hiện tượng phát sinh trong xã hội, luật hình sự chưa quy định là tội phạm. Do đó, Luật sư Sao Việt cho rằng trong những trường hợp như thế này để xác định có tội phạm hay không thì cơ quan tiến hành tố tụng cần phải điều tra, xác minh, làm rõ hành vi phạm tội, độ tuổi, thời điểm phạm tội, nguyên nhân, mục đích. Luật sư Sao Việt mong rằng trong thời gian tới các cơ quan chức năng sẽ có những hành động tích cực, nhằm ngăn chặn việc các đối tượng phạm tội lợi dụng kẽ hở của pháp luật, để thực hiện những hành vi trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

- Luật Sao Việt -

Bình Luận

© 2018 SAOVIETLAW.COM Bản quyền thuộc về công ty Luật TNHH Sao Việt

logo-footer