Kiểm soát độ tuổi người dùng mạng xã hội: “Lá chắn” pháp lý bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Kiểm soát độ tuổi người dùng mạng xã hội: “Lá chắn” pháp lý bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin, không gian mạng đã trở thành "con dao hai lưỡi" đối với sự phát triển của thế hệ trẻ. Trước những thách thức về an toàn thông tin và các tác động tiêu cực từ môi trường số, ngày 10/01/2024, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 57-CT/TW về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là yêu cầu thống nhất kiểm soát độ tuổi người dùng mạng xã hội.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

1. Thực trạng và nhu cầu cấp thiết về kiểm soát độ tuổi

Hiện nay, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ người dùng internet và mạng xã hội cao trên thế giới. Tuy nhiên, việc đăng ký tài khoản mạng xã hội hiện nay còn khá lỏng lẻo, trẻ em có thể dễ dàng khai gian tuổi để tiếp cận với những nền tảng vốn chỉ dành cho người trưởng thành. Điều này dẫn đến nguy cơ trẻ em tiếp xúc với các nội dung độc hại, bạo lực, khiêu dâm, hoặc trở thành nạn nhân của tội phạm mạng, lừa đảo và bắt nạt trực tuyến.

Chỉ thị 57-CT/TW ra đời không chỉ là một văn bản định hướng chính trị mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước siết chặt kỷ cương, thiết lập cơ chế bảo vệ hữu hiệu hơn cho trẻ em.

2. Thống nhất kiểm soát độ tuổi: Nhiệm vụ trọng tâm

Tại Chỉ thị 57, Ban Bí thư nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trong đó, yêu cầu cốt lõi là:

• Xây dựng cơ chế xác thực danh tính: Đẩy mạnh việc yêu cầu các nền tảng mạng xã hội (cả trong nước và xuyên biên giới) phải có biện pháp kỹ thuật để xác thực độ tuổi người dùng một cách chính xác. Điều này ngăn chặn việc trẻ em dưới độ tuổi quy định tiếp cận các dịch vụ không phù hợp.

• Trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ: Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội phải có trách nhiệm gỡ bỏ thông tin độc hại, ngăn chặn các hành vi xâm hại trẻ em và triển khai các công cụ cảnh báo, hỗ trợ dành riêng cho người dùng nhỏ tuổi.

• Phối hợp đa ngành: Việc kiểm soát độ tuổi không chỉ là nhiệm vụ của ngành Công an hay Thông tin và Truyền thông mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội.

3. Giải pháp triển khai và những thách thức pháp lý

Để hiện thực hóa Chỉ thị 57, hệ thống pháp luật Việt Nam cần có những điều chỉnh tương ứng trong các Nghị định về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng.

• Về công nghệ: Cần ứng dụng dữ liệu dân cư quốc gia (Đề án 06) để làm sạch thông tin và xác thực tài khoản. Đây là nền tảng quan trọng để kiểm soát độ tuổi một cách thực chất thay vì chỉ dựa vào việc người dùng tự khai báo.

• Về chế tài: Cần tăng cường các mức xử phạt hành chính, thậm chí là đình chỉ hoạt động đối với các nền tảng mạng xã hội cố tình vi phạm hoặc không tuân thủ các quy định về bảo vệ trẻ em.

• Về giáo dục: Luật pháp chỉ là khung cứng, quan trọng nhất vẫn là nâng cao "sức đề kháng" cho trẻ em. Cần lồng ghép giáo dục kỹ năng số vào chương trình học chính khóa để trẻ em biết cách tự bảo vệ mình.

4. Kết luận

Chỉ thị 57-CT/TW là bước đi đột phá, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với thế hệ tương lai. Việc thống nhất kiểm soát độ tuổi người dùng mạng xã hội không phải là hành động "ngăn sông cấm chợ" đối với công nghệ, mà là nỗ lực tạo dựng một môi trường số lành mạnh, an toàn và nhân văn.

Để chính sách đi vào cuộc sống, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, sự thượng tôn pháp luật của các doanh nghiệp công nghệ và đặc biệt là sự đồng hành sát sao của mỗi phụ huynh trong việc giám sát con em mình trên không gian mạng.