Lợi dụng nhu cầu tuyển dụng viên chức ngành giáo dục và tâm lý lo lắng thi trượt của các thí sinh, một nhóm đối tượng tại Cao Bằng đã đưa ra thông tin gian dối về khả năng can thiệp kết quả thi, nhận tiền từ nhiều người với số tiền lên đến hàng tỷ đồng. Vậy hành vi “chạy điểm”, “chạy đỗ” có thể cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản không? Người tổ chức, môi giới, nhận tiền và người đưa tiền phải chịu trách nhiệm pháp lý như thế nào?
.jpg)
1. Phát hiện đường dây lừa đảo chạy thi viên chức giáo dục hàng tỷ đồng
Ngày 11/11/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cao Bằng cho biết đã phát hiện đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản dưới hình thức “chạy điểm”, “chạy đỗ” trong kỳ thi tuyển dụng viên chức ngành giáo dục và đào tạo năm 2026.
Theo kết quả điều tra ban đầu, đường dây có 4 đối tượng chủ chốt gồm Triệu Thị Tuyết (SN 1981), Hà Thị Lệ (SN 1981), Nông Thị Bông (SN 1991) và Hoàng Ngọc Thái (SN 1976).
Lợi dụng nhu cầu dự tuyển viên chức và tâm lý lo lắng thi trượt của các thí sinh, nhóm đối tượng đưa ra thông tin gian dối rằng có mối quan hệ với người trong Sở Nội vụ, có khả năng can thiệp kết quả kỳ thi tuyển dụng viên chức năm 2026. Để tạo lòng tin, các đối tượng cam kết bảo đảm thí sinh trúng tuyển 100% và hoàn trả tiền nếu không đỗ.
Thông qua nhiều tầng môi giới, các đối tượng thu gom tiền của nhiều thí sinh, nâng mức giá từ 200–300 triệu đồng mỗi hồ sơ rồi phân chia khoản tiền chênh lệch để hưởng lợi.
Cụ thể, kết quả điều tra ban đầu xác định:
- Hà Thị Lệ đã tiếp nhận 6 tỷ 515 triệu đồng từ 33 trường hợp;
- Nông Thị Bông tiếp nhận 2 tỷ 735 triệu đồng;
- Hoàng Ngọc Thái thu gom 3 tỷ 190 triệu đồng.
Để che giấu hoạt động, các đối tượng còn yêu cầu xóa tin nhắn và tài liệu liên quan đến giao dịch.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cao Bằng đã tiến hành khám xét, thu giữ nhiều hồ sơ, giấy tờ, sổ ghi chép, chứng từ giao dịch ngân hàng và thiết bị lưu trữ dữ liệu có liên quan. Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Hiện vụ án đang tiếp tục được điều tra, mở rộng nhằm làm rõ vai trò, hành vi của từng đối tượng, xác minh những cá nhân có liên quan và xác định đầy đủ số tiền bị chiếm đoạt.
2. Hành vi “chạy điểm”, “chạy đỗ” có thể cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung), người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác đáp ứng điều kiện về giá trị tài sản hoặc các trường hợp luật định thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Đối chiếu với vụ việc tại Cao Bằng, hành vi của các đối tượng có những dấu hiệu đáng chú ý:
Thứ nhất, sử dụng thông tin gian dối để tạo lòng tin và khiến người khác giao tiền.
Các đối tượng đưa ra thông tin có mối quan hệ với người trong Sở Nội vụ, có khả năng can thiệp kết quả kỳ thi tuyển dụng viên chức, đồng thời cam kết bảo đảm trúng tuyển 100%.
Nếu thực tế các đối tượng không có khả năng can thiệp kết quả tuyển dụng nhưng vẫn cố tình đưa ra thông tin này nhằm khiến thí sinh tin tưởng và giao tiền thì đây có thể được xác định là thủ đoạn gian dối.
Thứ hai, người bị hại giao tài sản do tin vào thông tin gian dối.
Từ những lời hứa hẹn về khả năng bảo đảm trúng tuyển, các thí sinh đã giao tiền cho nhóm đối tượng thông qua nhiều tầng môi giới, với mức giá từ 200–300 triệu đồng mỗi hồ sơ.
Đây là tình tiết cần được làm rõ để xác định mối quan hệ giữa hành vi gian dối và việc người khác giao tài sản. Nếu không có thông tin gian dối, người giao tiền có thể đã không thực hiện giao dịch.
Thứ ba, có mục đích chiếm đoạt tài sản.
Việc thu gom tiền của nhiều thí sinh, nâng giá hồ sơ, phân chia khoản tiền chênh lệch để hưởng lợi và yêu cầu xóa tin nhắn, tài liệu liên quan đến giao dịch là những tình tiết cần được xem xét, đánh giá cùng các chứng cứ khác để xác định ý thức chiếm đoạt tài sản của từng đối tượng.
Đặc biệt, cần phân biệt giữa trường hợp người nhận tiền ngay từ đầu đã sử dụng thông tin gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản với trường hợp ban đầu thực sự có ý định thực hiện công việc nhưng sau đó không thực hiện được. Không phải mọi trường hợp nhận tiền rồi không thực hiện cam kết đều mặc nhiên cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
* Về hình phạt:
Theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Như vậy, nếu hành vi chiếm đoạt tài sản với giá trị từ 500 triệu đồng trở lên được chứng minh, người thực hiện hành vi có thể phải đối mặt với khung hình phạt rất nghiêm khắc. Tuy nhiên, việc xác định khung hình phạt đối với từng bị can phải căn cứ vào số tiền chiếm đoạt, vai trò đồng phạm và các tình tiết của vụ án, không thể chỉ căn cứ vào tổng số tiền các đối tượng đã tiếp nhận.
3. Trách nhiệm pháp lý của người tổ chức, môi giới, nhận tiền và người đưa tiền
Trong các vụ việc “chạy điểm”, “chạy đỗ”, không phải tất cả những người tham gia đều đương nhiên chịu cùng một trách nhiệm hình sự. Việc xác định tội danh và vai trò của từng cá nhân phải căn cứ vào nhận thức, mục đích, hành vi thực tế và chứng cứ thu thập được.
3.1. Người tổ chức, cầm đầu đường dây
Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người đồng phạm có thể giữ vai trò người tổ chức, người thực hành, người xúi giục hoặc người giúp sức.
Trong đó, người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
Do đó, nếu một cá nhân chủ động xây dựng phương thức lừa đảo, đưa ra thông tin gian dối, phân công người tìm kiếm thí sinh, quyết định mức giá, tổ chức thu gom và phân chia tiền nhằm chiếm đoạt tài sản thì có thể bị xác định là người tổ chức trong vụ án đồng phạm.
Tùy tính chất, mức độ tham gia và số tiền chiếm đoạt được xác định, người này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
3.2. Người môi giới, trung gian thu gom tiền
Người môi giới không đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự chỉ vì không trực tiếp đưa ra lời hứa “bao đỗ” hoặc không phải người cuối cùng nhận tiền.
Nếu biết rõ thông tin về khả năng can thiệp kết quả thi là gian dối nhưng vẫn tích cực tìm kiếm thí sinh, thuyết phục họ giao tiền, nhận tiền, chuyển tiền hoặc tạo điều kiện cho những người tổ chức thực hiện hành vi chiếm đoạt thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Ngược lại, nếu người môi giới thực sự tin rằng việc can thiệp là có thật, không biết và không cố ý giúp sức cho hành vi chiếm đoạt thì không thể chỉ dựa vào việc họ tham gia chuyển tiền để mặc nhiên kết luận họ phạm tội.
Ngoài ra, nếu việc môi giới thực chất là làm trung gian để đưa, nhận hối lộ giữa người đưa hối lộ và người nhận hối lộ thì tùy hành vi cụ thể, cá nhân đó còn có thể bị xem xét về tội Môi giới hối lộ theo Điều 365 Bộ luật Hình sự.
3.3. Người trực tiếp nhận và quản lý tiền
Người trực tiếp nhận tiền từ thí sinh cần được làm rõ về nguồn gốc khoản tiền, mục đích nhận tiền, nhận thức về thủ đoạn gian dối và việc sử dụng, chuyển giao số tiền đó.
Nếu biết rõ đây là khoản tiền được nhận thông qua thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản nhưng vẫn tham gia nhận, quản lý, phân chia hoặc chuyển tiền để thực hiện kế hoạch chung thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
Trường hợp chỉ nhận tiền hộ, chuyển tiền hộ mà không biết về kế hoạch phạm tội, không có sự thống nhất ý chí và không cố ý tạo điều kiện cho hành vi chiếm đoạt thì cần được xem xét riêng.
3.4. Người đưa tiền để được “chạy đỗ”
Đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý bởi người đưa tiền trong các vụ việc “chạy điểm”, “chạy đỗ” không phải trong mọi trường hợp đều được xác định là người bị hại hoặc đương nhiên không phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Cần phân biệt hai trường hợp cơ bản:
- Trường hợp người đưa tiền bị lừa đảo: Nếu người đưa tiền tin vào thông tin gian dối về khả năng can thiệp kết quả thi, không biết các đối tượng không có khả năng thực hiện và đang có ý định chiếm đoạt tiền thì họ có thể được xác định là người bị hại trong vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
- Trường hợp chủ động đưa tiền để mua chuộc người có chức vụ, quyền hạn: Nếu người đưa tiền biết rõ khoản tiền được sử dụng để tác động trái pháp luật đến người có chức vụ, quyền hạn nhằm làm thay đổi kết quả tuyển dụng thì tùy hành vi và chứng cứ, họ có thể bị xem xét về tội Đưa hối lộ theo Điều 364 Bộ luật Hình sự.
Đáng chú ý, nếu người đưa hối lộ chủ động khai báo trước khi bị phát giác thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 7 Điều 364 Bộ luật Hình sự, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.
Như vậy, việc một người giao tiền để được “bao đỗ” không đồng nghĩa với việc họ chắc chắn là người bị hại, nhưng cũng không thể mặc nhiên xác định tất cả người đưa tiền đều phạm tội Đưa hối lộ. Cơ quan tiến hành tố tụng phải làm rõ mục đích, nhận thức và bản chất của từng giao dịch để xác định trách nhiệm pháp lý tương ứng.
4. Luật Sao Việt khuyến nghị
Từ vụ việc trên có thể thấy, thủ đoạn “chạy điểm”, “chạy đỗ” thường đánh vào tâm lý muốn trúng tuyển bằng mọi giá của người dự thi. Các đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết về quy trình tuyển dụng, tạo dựng những mối quan hệ không có thật và đưa ra lời hứa hẹn chắc chắn để yêu cầu thí sinh giao những khoản tiền lớn.
Để tránh trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo, Luật Sao Việt khuyến nghị người dân cần lưu ý:
- Không tin vào lời hứa hẹn bao đỗ: Kết quả tuyển dụng viên chức phải được xác định theo quy trình, điều kiện và tiêu chuẩn tuyển dụng. Không có cá nhân hay tổ chức môi giới nào được pháp luật công nhận quyền bảo đảm trúng tuyển bằng tiền.
- Không giao tiền cho người môi giới trái phép: Đặc biệt cảnh giác với những người tự nhận có quan hệ với lãnh đạo, cán bộ cơ quan tuyển dụng và có khả năng tác động đến kết quả thi.
- Chủ động kiểm tra thông tin tuyển dụng: Tìm hiểu thông báo, điều kiện, quy trình và kết quả tuyển dụng thông qua cơ quan có thẩm quyền, không phụ thuộc vào thông tin từ các cá nhân môi giới.
- Bảo quản chứng cứ khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo: Giữ lại tin nhắn, ghi âm, giấy nhận tiền, thông tin tài khoản ngân hàng và các tài liệu liên quan; không tự ý xóa hoặc tiêu hủy chứng cứ.
- Kịp thời trình báo cơ quan công an: Nếu đã giao tiền nhưng phát hiện có dấu hiệu bị lừa đảo, cần chủ động cung cấp thông tin, tài liệu để cơ quan chức năng xác minh, xử lý.
Đặc biệt, đối với những người đã đưa tiền để nhờ tác động trái pháp luật vào kết quả tuyển dụng, cần chủ động khai báo trung thực về mục đích giao tiền và những người có liên quan. Việc khai báo có thể có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xem xét trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật.
“Chạy điểm”, “chạy đỗ” không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất tài sản mà còn có thể khiến người tham gia vướng vào trách nhiệm hình sự. Vì vậy, mỗi thí sinh cần tỉnh táo trước những lời hứa hẹn trúng tuyển bằng tiền, tuyệt đối không tiếp tay cho các hành vi gian lận, tiêu cực trong tuyển dụng viên chức.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
