Hai phương án tính thuế TNCN cho hộ kinh doanh doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng
Từ ngày 01/01/2026, bức tranh thuế đối với hộ kinh doanh sẽ có những thay đổi mang tính bước ngoặt. Không chỉ nâng mức giảm trừ gia cảnh hay ngưỡng doanh thu chịu thuế, điểm nhấn quan trọng nhất nằm ở cơ chế tính thuế mới dành cho nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm. Dưới đây là phân tích chuyên sâu về hai phương pháp tính thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) mà nhóm đối tượng này cần nắm rõ để tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
1. Bối cảnh pháp lý
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn liên quan, kể từ năm 2026, ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh sẽ được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Điều này đồng nghĩa, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm sẽ hoàn toàn được miễn thuế TNCN và thuế GTGT. Tuy nhiên, đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm, cơ quan thuế đưa ra 02 phương pháp tính thuế linh hoạt, cho phép người nộp thuế lựa chọn dựa trên khả năng quản lý sổ sách kế toán.
2. Hai phương pháp tính thuế TNCN (Áp dụng từ 2026)
Đối với hộ kinh doanh thuộc nhóm doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng, pháp luật quy định hai cách tính như sau:
Phương pháp 1: Tính thuế trên doanh thu trừ đi ngưỡng miễn thuế (Phương pháp trực tiếp)
Đây là phương pháp truyền thống, phù hợp với các hộ kinh doanh không thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, khiến việc xác định chi phí đầu vào gặp khó khăn.
Công thức: Thuế thu nhập cá nhân = thu nhập tính thuế x thuế suất
- Ưu điểm: Đơn giản, dễ tính toán, không yêu cầu chứng minh chi phí phức tạp.
- Lưu ý: Điểm mới so với trước đây là người nộp thuế được trừ đi 500 triệu đồng (ngưỡng chịu thuế) trước khi nhân với thuế suất. Điều này giúp giảm đáng kể số thuế phải đóng so với cách tính cũ (nhân trực tiếp trên tổng doanh thu).
Phương pháp 2: Tính thuế trên thu nhập chịu thuế (Doanh thu trừ Chi phí)
Đây là phương pháp tiệm cận với cách tính thuế Thu nhập doanh nghiệp, khuyến khích sự minh bạch hóa và chuyên nghiệp trong quản lý kinh doanh. Phương pháp này áp dụng cho các hộ kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
- Công thức: Thuế thu nhập cá nhân = doanh thu tính thuế x thuế suất
- Ưu điểm: Phản ánh đúng bản chất "lời ăn lỗ chịu". Nếu kinh doanh biên lợi nhuận thấp hoặc thua lỗ (chi phí cao hơn doanh thu), hộ kinh doanh sẽ đóng thuế ít hoặc không phải đóng thuế. Mức thuế suất 15% được đánh giá là tương đồng với mức ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
- Điều kiện áp dụng: Hộ kinh doanh bắt buộc phải lưu trữ đầy đủ hóa đơn đầu vào, chứng từ thanh toán và thực hiện ghi chép sổ sách kế toán theo quy định.
3. Các nghĩa vụ tài chính và quản lý khác
Bên cạnh thuế TNCN, hộ kinh doanh trong nhóm doanh thu này cần lưu ý các quy định song hành:
- Thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Được tính theo phương pháp trực tiếp (Doanh thu x Tỷ lệ % GTGT theo ngành nghề).
- Hóa đơn điện tử:
- Bắt buộc: Đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở lên.
- Khuyến khích: Đối với hộ có doanh thu dưới 01 tỷ đồng, nhà nước khuyến khích áp dụng để tăng tính minh bạch và thuận lợi khi chuyển sang phương pháp tính thuế khấu trừ (nếu muốn).
- Chế độ kế toán: Có thể lựa chọn chế độ kế toán dành riêng cho hộ kinh doanh hoặc áp dụng chế độ của doanh nghiệp siêu nhỏ để chuẩn bị cho các bước phát triển quy mô sau này.
4. Lời khuyên cho Hộ kinh doanh
Sự thay đổi này đặt ra bài toán lựa chọn cho các chủ hộ kinh doanh trước thềm năm 2026:
- Rà soát lại sổ sách: Nếu bạn có biên lợi nhuận mỏng và chi phí đầu vào có hóa đơn đầy đủ, Phương pháp 2 (trừ chi phí) có thể sẽ có lợi hơn về số thuế phải nộp.
- Chuẩn bị hạ tầng: Việc chuyển đổi số, áp dụng hóa đơn điện tử không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là công cụ để bảo vệ quyền lợi khi giải trình chi phí với cơ quan thuế.
- Tư vấn chuyên môn: Do quy định mới có nhiều thay đổi về cách xác định doanh thu và chi phí hợp lý, các hộ kinh doanh nên tham vấn ý kiến từ kế toán viên hoặc đại lý thuế để chọn phương án tối ưu ngay từ đầu kỳ tính thuế năm 2026.
Lưu ý: Nội dung bài viết dựa trên các dự thảo và văn bản pháp luật được cập nhật đến thời điểm hiện tại. Các hộ kinh doanh cần theo dõi sát sao các Thông tư hướng dẫn chi tiết của Bộ Tài chính trong thời gian tới.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525B Lạc Long Quân, P. Xuân La, Q. Tây Hồ, Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
