Từ 1-1-2026: Chấm dứt việc yêu cầu cung cấp thông tin CCCD và nghe lén trên mạng xã hội – Bước tiến lớn của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân
Bắt đầu từ ngày 1-1-2026, một kỷ nguyên mới về quyền riêng tư tại Việt Nam sẽ chính thức mở ra. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã đặt ra những “lằn ranh đỏ” cứng rắn với các nền tảng mạng xã hội, trong đó nổi bật nhất là lệnh cấm nghe lén và cấm yêu cầu người dùng cung cấp ảnh chụp giấy tờ tùy thân.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
1. Chấm dứt kỷ nguyên “đòi” Căn cước công dân để xác thực
Trong nhiều năm qua, người dùng Việt Nam thường xuyên rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan” khi các mạng xã hội lớn liên tục yêu cầu chụp ảnh hai mặt CCCD hoặc Hộ chiếu để mở khóa tài khoản, xác minh danh tính (tick xanh) hoặc thậm chí chỉ để...đăng nhập lại. Điều này tiềm ẩn rủi ro cực lớn về việc lọt thông tin danh tính, dẫn đến các hệ lụy như vay nợ tín dụng đen, lừa đảo tài chính.
Theo quy định mới tại Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, từ 1-1-2026:
- Cấm tuyệt đối: Các mạng xã hội không được phép yêu cầu người dùng cung cấp hình ảnh, video chứa nội dung đầy đủ hoặc một phần giấy tờ tùy thân (CCCD, bằng lái xe...) làm yếu tố bắt buộc để xác thực tài khoản.
- Ý nghĩa pháp lý: Quy định này khẳng định giấy tờ tùy thân là tài sản dữ liệu nhạy cảm cấp cao, chỉ cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc các tổ chức được pháp luật cho phép đặc biệt (như ngân hàng, công chứng) mới có quyền thu thập trong các giao dịch cụ thể. Mạng xã hội – về bản chất là dịch vụ giải trí và kết nối – không có quyền hạn này.
2. Bức tường lửa chống nghe lén và đọc trộm tin nhắn
Nỗi lo sợ việc “vừa nói chuyện về món hàng thì thấy quảng cáo món đồ” đã trở thành ám ảnh của cư dân mạng. Dù các hãng công nghệ luôn phủ nhận việc nghe lén, nhưng sự trùng hợp ngẫu nhiên vẫn khiến người dùng hoài nghi.
Luật mới đã luật hóa cụ thể hành vi này khi đưa ra quy định:
- Nghiêm cấm nghe lén, ghi âm: Các nền tảng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến (OTT) không được phép nghe lén, nghe trộm hay ghi âm cuộc gọi hoặc đọc tin nhắn văn bản của người dùng
- Nguyên tắc đồng thuận: Mọi hành vi thu thập dữ liệu giọng nói, nội dung hội thoại chỉ được phép thực hiện khi có sự đồng ý một cách rõ ràng, tự nguyện của chủ thể dữ liệu (người dùng), trừ các trường hợp đặc biệt phục vụ an ninh quốc gia theo quy định của pháp luật.
3. Minh bạch hóa và quyền được “lãng quên”
Không chỉ dừng lại ở các lệnh cấm, luật mới còn buộc các “ông lớn” công nghệ phải thay dổi cách vận hành tại thị trường tại Việt Nam theo hướng minh bạch hơn:
- Quyền được biết: Nhà cung cấp dịch vụ phải thông báo rõ ràng dữ liệu nào đang được thu thập ngay từ khi người dùng cài đặt ứng dụng
- Quyền từ chối: Người dùng có quyền từ chối cho phép thu thập dữ liệu, từ chối cookie theo dõi hành vi mà không bị gây khó dễ khi sử dụng dịch vụ cơ bản.
- Cơ chế chỉnh sửa và xóa bỏ: Người dùng có quyền truy cập để xem dữ liệu của mình, yêu cầu chỉnh sửa sai sót và quan trọng nhất là quyền yêu cầu xóa dữ liệu (quyền được lãng quên) khỏi hệ thống nhà cung cấp.
4. Chế tài và các tác động thực tiễn
Với việc Luật có hiệu lực từ 1-1-2026, năm 2025 được xem là giai đoạn “nước rút” để các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Tiktok, Zalo, Telegram... điều chỉnh thuật toán và chính sách bảo mật tại Việt Nam.
Giới chuyên gia pháp lý nhận định, đây là một trong những văn bản luật tiến bộ nhất, tiệm cận với tiêu chuẩn GDPR của Châu Âu. Việc thực thi nghiêm túc luật này sẽ giúp:
- Giảm thiểu lừa đảo trực tuyến: Hạn chế nguồn lộ lọt dữ liệu CCCD từ các kho dữ liệu của mạng xã hội
- Tôn trọng quyền riêng tư: Trả lại không gian trò chuyện riêng tư đúng nghĩa cho người dùng
- Thách thức cho doanh nghiệp: Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ sẽ phải đầu tư mạnh tay hơn cho hạ tầng bảo mật và thay đổi phương thức xác thực (ví dụ: chuyển sang xác thực sinh trắc học trên thiết bị người dùng thay vì upload ảnh lên máy chủ, hoặc xác thực qua số điện thoại chính chủ).
Lời kết:
Quy định “không nghe lén – không đòi cung cấp thông tin cá nhân” là một cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc bảo vệ công dân trên không gian số. Từ 2026, người dùng Việt Nam có thể yên tâm hơn khi tham gia mạng xã hội, nhưng đồng thời cũng cần nâng cao ý thức: Luật bảo vệ ta, nhưng ta cũng phải tự biết cách bảo vệ dữ liệu của chính mình bằng cách không tự ý chia sẻ giấy tờ tùy thân công khai.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525B Lạc Long Quân, P. Xuân La, Q. Tây Hồ, Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
