Từ ngày 01/01/2026, Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 chính thức có hiệu lực, thiết lập cơ chế xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội với trọng tâm là giáo dục, phục hồi, khắc phục hậu quả và phòng ngừa tái phạm. Theo luật hiện hành, có 12 biện pháp xử lý chuyển hướng, gồm 11 biện pháp tại cộng đồng và 01 biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng.

1. Xử lý chuyển hướng là gì?
Theo khoản 8 Điều 3 Luật Tư pháp người chưa thành niên, biện pháp xử lý chuyển hướng là biện pháp giám sát, giáo dục, phòng ngừa áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội.
Các biện pháp này gồm:
- 11 biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng;
- 01 biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng.
Việc xử lý chuyển hướng hướng tới việc giúp người chưa thành niên nhận thức và sửa chữa sai lầm, khắc phục hậu quả, ngăn ngừa nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội, hạn chế tác động tiêu cực của thủ tục tố tụng hình sự và tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng.
Đáng chú ý, Điều 11 quy định biện pháp xử lý chuyển hướng được ưu tiên áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội trong tất cả các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử, nhưng việc áp dụng phải phù hợp với lợi ích của người chưa thành niên và cộng đồng.
2. Nguyên tắc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng
Theo Điều 35, việc lựa chọn biện pháp xử lý chuyển hướng phải căn cứ vào:
- Tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội;
- Khả năng giáo dục, phục hồi của người chưa thành niên;
- Sự an toàn của bị hại và cộng đồng;
- Hoàn cảnh, độ tuổi và đặc điểm tâm sinh lý của người chưa thành niên.
3. Những trường hợp nào có thể được áp dụng?
Theo Điều 37, người chưa thành niên phạm tội, nếu không thuộc trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự, có thể được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng nếu thuộc một trong các trường hợp:
Thứ nhất, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng, trừ các trường hợp bị loại trừ theo Điều 38.
Thứ hai, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý, phạm tội nghiêm trọng hoặc phạm tội ít nghiêm trọng, trừ các trường hợp bị loại trừ theo Điều 38.
Thứ ba, người chưa thành niên là đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án.
4. Điều kiện để được áp dụng xử lý chuyển hướng
Việc thuộc trường hợp quy định tại Điều 37 không đồng nghĩa đương nhiên được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng.
Theo Điều 39, phải có đủ các điều kiện:
- Có chứng cứ xác định người chưa thành niên đã thực hiện hành vi phạm tội;
- Người chưa thành niên thừa nhận mình đã thực hiện hành vi phạm tội;
- Người chưa thành niên đồng ý bằng văn bản về việc xử lý chuyển hướng.
Đây là điểm quan trọng nhằm bảo đảm việc xử lý chuyển hướng không được áp dụng một cách máy móc mà phải có sự tham gia, đồng thuận của chính người chưa thành niên.
- Chi tiết 12 biện pháp xử lý chuyển hướng
(Căn cứ theo Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024)
|
STT |
Biện pháp xử lý chuyển hướng |
Căn cứ Điều luật |
Phân nhóm |
Điều kiện áp dụng & Lưu ý quan trọng |
Thời hạn áp dụng |
|---|---|---|---|---|---|
|
1 |
Khiển trách |
Điều 41 |
Tại cộng đồng |
Phê bình nghiêm khắc, chỉ rõ sai phạm. Áp dụng độc lập hoặc phối hợp với biện pháp khác. |
03 tháng – 01 năm |
|
2 |
Xin lỗi bị hại |
Điều 42 |
Tại cộng đồng |
Người chưa thành niên trực tiếp nhận lỗi. Bắt buộc có sự đồng thuận của bị hại hoặc người đại diện hợp pháp. |
03 tháng – 01 năm |
|
3 |
Bồi thường thiệt hại |
Điều 43 |
Tại cộng đồng |
Khắc phục hậu quả vật chất/tinh thần. Bắt buộc có sự đồng thuận của bị hại. Cha/mẹ có thể bồi thường thay. |
Bồi thường: Tối đa 01 năm (Nghĩa vụ kèm theo: 3 tháng – 1 năm) |
|
4 |
Giáo dục tại xã, phường, đặc khu |
Điều 44 |
Tại cộng đồng |
Chịu sự quản lý, giám sát và giáo dục trực tiếp của UBND cấp xã nơi cư trú. |
06 tháng – 02 năm |
|
5 |
Quản thúc tại gia đình |
Điều 45 |
Tại cộng đồng |
Giám sát tại nhà. Yêu cầu có đề nghị và cam kết từ người thân (cha, mẹ, ông, bà, anh/chị ruột) sống cùng nhà. |
03 tháng – 01 năm |
|
6 |
Hạn chế khung giờ đi lại |
Điều 46 |
Tại cộng đồng |
Cấm ra khỏi nhà từ 18h00 hôm trước đến 06h00 sáng hôm sau. (Phải áp dụng kèm với ít nhất 01 biện pháp từ STT 1–5). |
03 tháng – 06 tháng |
|
7 |
Cấm tiếp xúc với người có nguy cơ dẫn đến phạm tội mới |
Điều 47 |
Tại cộng đồng |
Cấm giao tiếp, liên lạc, tiếp cận bị hại, đồng phạm hoặc người có ảnh hưởng tiêu cực. (Phải áp dụng kèm với ít nhất 01 biện pháp từ STT 1–5). |
06 tháng – 01 năm |
|
8 |
Cấm đến địa điểm có nguy cơ dẫn đến phạm tội mới |
Điều 48 |
Tại cộng đồng |
Cấm đến nơi đã phạm tội hoặc nơi có môi trường dễ phát sinh vi phạm. (Phải áp dụng kèm với ít nhất 01 biện pháp từ STT 1–5). |
06 tháng – 01 năm |
|
9 |
Tham gia chương trình học tập, dạy nghề |
Điều 49 |
Tại cộng đồng |
Tham gia học pháp luật, đạo đức, kỹ năng sống hoặc học nghề tại các cơ sở đào tạo. (Phải áp dụng kèm với ít nhất 01 biện pháp từ STT 1–5). |
Tối đa 01 năm |
|
10 |
Tham gia điều trị hoặc tư vấn tâm lý |
Điều 50 |
Tại cộng đồng |
Trị liệu, can thiệp y tế/tâm lý để giải quyết nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội. (Phải áp dụng kèm với ít nhất 01 biện pháp từ STT 1–5). |
Tối đa 01 năm |
|
11 |
Thực hiện công việc phục vụ cộng đồng |
Điều 51 |
Tại cộng đồng |
Làm việc công ích (tối đa 4 giờ/ngày, 5 ngày/tuần); không làm từ 20h00 – 06h00. (Phải áp dụng kèm với ít nhất 01 biện pháp từ STT 1–5). |
Tối đa 03 tháng (Tổng số: 20 – 80 giờ) |
|
12 |
Giáo dục tại trường giáo dưỡng |
Điều 52 |
Cơ sở giáo dục |
Học văn hóa, học nghề và sinh hoạt tập trung trong môi trường kỷ luật. Không áp dụng đồng thời với các biện pháp tại cộng đồng. |
=> Như vậy, từ ngày 01/01/2026, người chưa thành niên phạm tội có thể được xem xét áp dụng 12 biện pháp xử lý chuyển hướng theo Luật Tư pháp người chưa thành niên. Tuy nhiên, việc áp dụng không mang tính đương nhiên mà phải đáp ứng đồng thời các điều kiện, trường hợp và giới hạn do luật định.
Để được tư vấn chi tiết, hỗ trợ đánh giá điều kiện áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người chưa thành niên trong quá trình tố tụng hình sự, quý khách hàng vui lòng liên hệ đội ngũ luật sư của Luật Sao Việt được tư vấn giải pháp pháp lý tối ưu và bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người chưa thành niên.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
