Thời gian gần đây, nhiều vụ việc cho thấy không ít người đã bị lừa mất hàng chục triệu, hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng vì tin vào những lời quảng cáo như: "có vong theo", "bị người âm quấy phá", "phải giải nghiệp", "cắt duyên âm", "mở cung tài lộc", "giải hạn nếu không sẽ gặp đại họa"...
Đánh vào tâm lý lo sợ, bất an hoặc mong muốn thay đổi vận mệnh, các đối tượng thường tự xưng là "thầy", "cô", "cậu", "pháp sư" có khả năng giao tiếp với thế giới tâm linh. Ban đầu, họ chỉ yêu cầu một khoản tiền nhỏ để làm lễ. Sau đó, liên tục đưa ra những thông tin khiến nạn nhân hoang mang như "nghiệp còn rất nặng", "vong chưa chịu đi", "phải lập đàn lớn hơn", "nếu dừng lại sẽ gặp tai họa"... để yêu cầu chuyển thêm tiền nhiều lần.
Vậy dưới góc độ pháp luật, hành vi này bị xử lý như thế nào?
1. Quyền tự do tín ngưỡng được pháp luật bảo vệ nhưng không được lợi dụng để trục lợi
Điều 24 Hiến pháp năm 2013 quy định mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; được theo hoặc không theo một tôn giáo nào và Nhà nước tôn trọng, bảo hộ quyền này. Đồng thời, pháp luật cũng nghiêm cấm việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Vì vậy, việc thực hành tín ngưỡng là quyền của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, nếu lợi dụng niềm tin tâm linh để dựng chuyện, đưa ra thông tin gian dối nhằm khiến người khác giao tiền thì hành vi đó không còn là hoạt động tín ngưỡng bình thường mà có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
2. Khi nào có thể bị truy cứu về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản?
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nào dùng thủ đoạn gian dối làm cho người khác tin tưởng và tự nguyện giao tài sản nhằm mục đích chiếm đoạt thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Đối với các vụ việc liên quan đến "tâm linh", cơ quan tiến hành tố tụng không xem xét việc có hay không yếu tố tâm linh, mà sẽ tập trung làm rõ các dấu hiệu pháp lý của hành vi, như:
- Có sử dụng thông tin gian dối để tạo lòng tin hay không.
- Có mục đích chiếm đoạt tài sản ngay từ đầu hay không.
- Có lợi dụng sự lo sợ, bất an hoặc sự mê tín của người bị hại để yêu cầu nhiều lần chuyển tiền hay không.
- Giá trị tài sản đã chiếm đoạt và hậu quả do hành vi gây ra.
Nếu đủ căn cứ chứng minh người thực hiện đã dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản, thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và giá trị tài sản chiếm đoạt, có thể phải chịu một trong các khung hình phạt sau:
- Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 02 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng, hoặc dưới 02 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp luật định.
- Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng.
- Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc thuộc các trường hợp nghiêm trọng khác theo quy định.
- Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên hoặc thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
3. Chỉ nhận tiền cúng lễ có phải lúc nào cũng là phạm tội?
Không phải mọi trường hợp nhận tiền công đức, tiền cúng lễ hoặc tiền cảm tạ đều là hành vi vi phạm pháp luật.
Nếu việc đóng góp hoàn toàn xuất phát từ sự tự nguyện, không có hành vi gian dối, ép buộc hoặc đưa ra thông tin sai sự thật để chiếm đoạt tài sản thì không thể mặc nhiên coi đó là tội phạm.
Ngược lại, nếu lợi dụng danh nghĩa tâm linh để bịa đặt, hù dọa hoặc đưa ra các thông tin không có căn cứ nhằm khiến người khác liên tục giao tiền thì hành vi đó có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
4. Người bị hại cần làm gì?
Khi phát hiện mình có dấu hiệu bị lừa đảo, Luật Sao Việt khuyến nghị người dân:
- Lưu giữ đầy đủ tin nhắn, ghi âm, hình ảnh, video, chứng từ chuyển khoản và các tài liệu liên quan.
- Ghi lại thông tin về tài khoản ngân hàng, số điện thoại, địa chỉ hoặc tài khoản mạng xã hội của người đã nhận tiền.
- Trình báo ngay cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.
- Không tiếp tục chuyển tiền hoặc thực hiện các yêu cầu "làm lễ", "giải hạn", "giải nghiệp" khi có dấu hiệu bị lợi dụng.
5. Kết luận
Tín ngưỡng là quyền của mỗi người và được pháp luật tôn trọng, bảo vệ. Tuy nhiên, mọi hành vi lợi dụng niềm tin tâm linh để đưa ra thông tin gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản đều có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Người dân cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo như "giải hạn", "trừ vong", "cắt duyên âm", "mở cung tài lộc"... nếu đi kèm yêu cầu chuyển tiền hoặc nộp thêm nhiều khoản chi phí. Niềm tin là quyền của mỗi người, nhưng sự tỉnh táo và hiểu biết pháp luật chính là "lá chắn" tốt nhất để bảo vệ tài sản và quyền lợi hợp pháp của bản thân.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
