"Tôi cho bạn mượn xe, bạn tôi gây tai nạn thì tôi có phải bồi thường không?"
Đây là câu hỏi mà Luật Sao Việt thường xuyên nhận được trong quá trình tư vấn. Trên thực tế, nhiều người cho rằng chỉ cần là chủ sở hữu chiếc xe thì đương nhiên phải chịu trách nhiệm khi chiếc xe đó gây tai nạn. Tuy nhiên, pháp luật không quy định như vậy trong mọi trường hợp.
- Người gây tai nạn phải chịu trách nhiệm trước tiên
Trong cuộc sống hằng ngày, việc cho người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp mượn xe là chuyện rất bình thường. Tuy nhiên, nếu người mượn xe vi phạm quy định giao thông và gây thiệt hại cho người khác thì trách nhiệm trước hết thuộc về người trực tiếp điều khiển phương tiện.
Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: "Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường."
Nói cách khác, ai là người có lỗi gây ra thiệt hại thì người đó phải có trách nhiệm bồi thường.
Ví dụ, anh A cho anh B mượn xe máy. Trong quá trình tham gia giao thông, anh B vượt đèn đỏ và đâm vào người đi đường gây thương tích. Trong trường hợp này, anh B là người trực tiếp vi phạm pháp luật giao thông nên phải chịu trách nhiệm bồi thường cho người bị hại.
- Chủ xe có phải bồi thường không?
Câu trả lời là: Có thể CÓ.
Theo khoản 2 Điều 601 Bộ luật Dân sự năm 2015: "Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thỏa thuận khác."
Xe máy, ô tô được pháp luật xác định là nguồn nguy hiểm cao độ.
Do đó, khi chủ xe đã giao xe hợp pháp cho người khác sử dụng thì về nguyên tắc, người đang trực tiếp điều khiển xe sẽ là người chịu trách nhiệm bồi thường nếu gây ra tai nạn.
Tuy nhiên, nếu chủ xe có lỗi trong việc giao xe thì trách nhiệm pháp lý có thể không dừng lại ở người điều khiển phương tiện.
- Những trường hợp chủ xe có thể phải liên đới chịu trách nhiệm
- Giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển
Đây là trường hợp rất phổ biến hiện nay. Nhiều phụ huynh giao xe máy cho con chưa đủ tuổi đi học, hoặc cho người không có giấy phép lái xe mượn phương tiện.
Nếu biết rõ người đó không đủ điều kiện điều khiển xe nhưng vẫn giao xe, chủ xe có thể phải chịu trách nhiệm đối với hậu quả xảy ra.
Ví dụ:
- Giao xe máy trên 50cc cho người dưới 18 tuổi;
- Giao ô tô cho người không có giấy phép lái xe;
- Giao xe cho người đang bị tước giấy phép lái xe.
Trong các trường hợp này, chủ xe có thể bị xử phạt hành chính và phải liên đới bồi thường thiệt hại.
- Giao xe cho người đã sử dụng rượu bia
Thực tế hiện nay, không ít vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra sau các buổi liên hoan, tiệc cưới hoặc gặp mặt bạn bè.
Nếu chủ xe biết người mượn xe đã sử dụng nhiều rượu bia, không đủ khả năng điều khiển phương tiện nhưng vẫn giao xe thì có thể bị xác định là có lỗi.
Khi đó, chủ xe có thể phải cùng người điều khiển xe bồi thường thiệt hại cho người bị hại.
- Nhiều người cùng có lỗi
Điều 587 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:"Trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì những người đó phải liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại."
Nếu cơ quan có thẩm quyền xác định việc giao xe của chủ xe là một trong những nguyên nhân dẫn đến tai nạn thì chủ xe và người điều khiển phương tiện có thể cùng phải chịu trách nhiệm bồi thường.
- Không chỉ bồi thường, chủ xe còn có thể bị xử phạt
Nhiều người nghĩ rằng cùng lắm chỉ phải hỗ trợ bồi thường dân sự. Tuy nhiên, hậu quả pháp lý có thể nghiêm trọng hơn.
Trường hợp giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện, chủ xe có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về trật tự an toàn giao thông.
Đặc biệt, nếu hậu quả xảy ra nghiêm trọng, người giao xe còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 264 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về Tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ.
Theo đó, người nào giao xe cho người mà mình biết rõ không đủ điều kiện điều khiển phương tiện theo quy định của pháp luật, làm chết người hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe, tài sản của người khác thì có thể bị xử lý hình sự.
- Bài học thực tế
Trong nhiều vụ tai nạn giao thông xảy ra thời gian qua, nguyên nhân không chỉ xuất phát từ người trực tiếp điều khiển xe mà còn từ sự chủ quan của chủ phương tiện.
Chỉ vì nể nang bạn bè, tin tưởng người thân hoặc nghĩ rằng "đi một đoạn ngắn sẽ không sao", nhiều người đã phải đối mặt với trách nhiệm bồi thường hàng trăm triệu đồng, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Vì vậy, trước khi cho người khác mượn xe, chủ phương tiện cần kiểm tra kỹ:
- Người mượn có đủ tuổi hay không;
- Có giấy phép lái xe phù hợp hay không;
- Có đang sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích hay không;
- Có đủ sức khỏe để điều khiển phương tiện hay không.
- Kết luận
Người trực tiếp điều khiển phương tiện gây tai nạn là người phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, chủ xe không phải lúc nào cũng được miễn trách nhiệm. Nếu giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển hoặc có lỗi trong việc giao xe thì chủ xe hoàn toàn có thể phải liên đới bồi thường, bị xử phạt hành chính hoặc thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Do đó, cho người khác mượn xe không chỉ là câu chuyện tình cảm hay sự tin tưởng, mà còn là vấn đề trách nhiệm pháp lý mà mỗi chủ phương tiện cần đặc biệt lưu ý.Chỉ một sai sót trong quá trình xử lý vụ việc cũng có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bạn. Luật Sao Việt sẵn sàng hỗ trợ:
✔ Tư vấn pháp luật về tai nạn giao thông.
✔ Tư vấn bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
✔ Hỗ trợ làm việc với cơ quan chức năng.
✔ Tham gia bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.
✔ Tư vấn và giải quyết các tranh chấp dân sự khác.
Luật Sao Việt – Đồng hành pháp lý, bảo vệ quyền lợi của bạn.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
