Hàng hóa bị mất, hư hỏng hoặc biến dạng trong quá trình giao nhận là tình huống không hiếm gặp khi sử dụng các ứng dụng giao hàng. Khi xảy ra sự cố, câu hỏi đặt ra là: Tài xế trực tiếp vận chuyển hay công ty vận hành ứng dụng phải chịu trách nhiệm bồi thường?
Câu trả lời phụ thuộc vào quan hệ hợp đồng, tư cách của tài xế, nguyên nhân gây thiệt hại và điều khoản dịch vụ áp dụng cho từng đơn hàng cụ thể.
1. Ai là người có trách nhiệm khi hàng hóa bị mất, hỏng?
- Theo Điều 530 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vận chuyển tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên vận chuyển có nghĩa vụ chuyển tài sản đến địa điểm đã định và giao cho người có quyền nhận.
- Theo Điều 541 Bộ luật Dân sự 2015, bên vận chuyển phải bồi thường thiệt hại nếu để tài sản bị mất, hư hỏng trong quá trình vận chuyển, trừ trường hợp được miễn trách nhiệm theo quy định của pháp luật hoặc thỏa thuận.
Tuy nhiên, không phải cứ đặt hàng qua ứng dụng thì công ty vận hành ứng dụng đương nhiên là "bên vận chuyển". Cần xác định cụ thể công ty là đơn vị trực tiếp cung cấp dịch vụ vận chuyển hay chỉ cung cấp nền tảng công nghệ kết nối giữa khách hàng và tài xế.
2. Khi nào ứng dụng giao hàng phải chịu trách nhiệm?
Nếu công ty là bên cung cấp dịch vụ vận chuyển và là chủ thể giao kết hợp đồng với khách hàng, công ty có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng và quy định pháp luật khi hàng hóa bị mất hoặc hư hỏng do lỗi trong quá trình vận chuyển.
Trường hợp tài xế gây thiệt hại trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao, trách nhiệm của công ty còn có thể được xem xét theo Điều 597 Bộ luật Dân sự 2015 về trách nhiệm bồi thường của pháp nhân đối với thiệt hại do người của pháp nhân gây ra.
Sau khi bồi thường cho khách hàng, công ty có quyền yêu cầu người có lỗi hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật và thỏa thuận giữa các bên. Do đó, khách hàng không nhất thiết phải trực tiếp đòi tiền hay đôi co với tài xế nếu công ty là chủ thể có trách nhiệm theo hợp đồng.
3. Khi nào tài xế phải trực tiếp bồi thường?
Tài xế có thể phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu họ là chủ thể có nghĩa vụ vận chuyển hoặc thuộc trường hợp phải chịu trách nhiệm theo quan hệ hợp đồng và pháp luật. Các trường hợp điển hình bao gồm:
- Giao dịch ngoài ứng dụng ("chạy ngoài", "sút đơn"): Khách hàng và tài xế tự thỏa thuận vận chuyển riêng không qua hệ thống.
- Lỗi cá nhân của tài xế: Tài xế trực tiếp làm mất, hư hỏng hàng hóa do cẩu thả, vi phạm luật giao thông hoặc bảo quản sai quy cách.
- Cố ý chiếm đoạt: Tài xế cố ý giữ, chiếm đoạt hàng hóa.
Lưu ý: Đối với hành vi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, ngoài trách nhiệm bồi thường dân sự, tài xế còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi thực tế đáp ứng đầy đủ cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
4. Mức bồi thường thiệt hại được xác định thế nào?
Không có quy định chung rằng mọi đơn hàng mất hoặc hỏng đều mặc định được bồi thường từ 4–10 lần cước vận chuyển hay một con số cố định. Việc xác định mức bồi thường cần căn cứ vào:
- Giá trị và thiệt hại thực tế của hàng hóa;
- Mức độ lỗi của bên vận chuyển và các bên liên quan;
- Giá trị hàng hóa đã khai báo ban đầu;
- Điều khoản dịch vụ và hạn mức bảo hiểm của ứng dụng;
- Các quy định pháp luật chuyên ngành áp dụng cho dịch vụ bưu chính/vận tải.
Theo Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại thực tế về nguyên tắc phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Tuy nhiên, nếu người gửi đóng gói không đúng quy cách, cung cấp thông tin sai hoặc có lỗi trực tiếp dẫn đến thiệt hại, trách nhiệm bồi thường của bên vận chuyển có thể được giảm hoặc miễn trừ tùy trường hợp.
5. Khách hàng cần làm gì khi hàng hóa bị mất hoặc hỏng?
Khi phát hiện sự cố, khách hàng/chủ hàng nên thực hiện theo các bước sau để đảm bảo quyền lợi:
- Lưu giữ chứng cứ ngay lập tức: Chụp ảnh, quay video hiện trạng hàng hóa, bao bì, mã đơn hàng, hóa đơn và các chứng từ chứng minh giá trị tài sản.
- Khiếu nại qua hệ thống ứng dụng: Gửi yêu cầu hỗ trợ qua tổng đài hoặc tính năng trợ giúp trên App, nêu rõ tình trạng hàng hóa và yêu cầu giải quyết bồi thường.
- Cung cấp chứng cứ về giá trị hàng hóa: Cung cấp hóa đơn mua hàng, chứng từ thanh toán, phiếu xuất kho để làm căn cứ xác định mức thiệt hại.
- Kiểm tra kỹ điều khoản dịch vụ: Xác định rõ giới hạn trách nhiệm bồi thường, điều kiện bảo hiểm và các trường hợp miễn trừ trách nhiệm của nền tảng.
Việc xác định tài xế hay ứng dụng giao hàng phải bồi thường không thể chỉ dựa vào việc ai là người trực tiếp cầm gói hàng. Yếu tố quyết định nằm ở bản chất quan hệ hợp đồng, trách nhiệm pháp lý của nền tảng, nguyên nhân gây thiệt hại và thỏa thuận giữa các bên.
Mọi quy định pháp lý khi áp dụng vào thực tế đều có thể phát sinh những tình huống phức tạp và rủi ro không lường trước. Nếu quý khách hàng, doanh nghiệp đang gặp phải bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến vấn đề này, hãy liên hệ ngay với Luật Sao Việt để được đội ngũ Luật sư và chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm tư vấn, hỗ trợ giải quyết kịp thời và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.
-
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
