Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế 2025 (Luật số 108/2025/QH15), quy định về quản lý các loại thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể 10 hành vi bị coi là trốn thuế, chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2026.
Trong bối cảnh cơ quan chức năng tăng cường quản lý hóa đơn điện tử, giao dịch ngân hàng và hoạt động kinh doanh online, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân có hoạt động thương mại cần đặc biệt cẩn trọng để tránh các rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
1. Không đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế đúng quy định
Bao gồm các trường hợp:
- Không nộp hồ sơ đăng ký thuế;
- Không nộp hồ sơ khai thuế;
- Nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày kể từ thời hạn quy định hoặc thời hạn được gia hạn.
Nếu hành vi này dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền được miễn, giảm, hoàn thuế thì sẽ bị coi là trốn thuế.
2. Không ghi chép doanh thu liên quan đến nghĩa vụ thuế
Việc không ghi nhận các khoản thu trong sổ kế toán nhằm giảm số thuế phải nộp là hành vi vi phạm phổ biến và có thể bị xử lý nặng.
3. Không lập hóa đơn hoặc ghi giá thấp hơn thực tế
Các trường hợp:
- Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ;
- Ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá thanh toán thực tế.
Đây là hành vi thường gặp ở nhiều cơ sở kinh doanh nhằm giảm doanh thu kê khai thuế.
4. Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
Bao gồm việc:
- Dùng hóa đơn giả;
- Mua bán hóa đơn;
- Sử dụng chứng từ không hợp pháp để hạch toán chi phí.
Mục đích thường nhằm giảm thuế phải nộp hoặc tăng số tiền được khấu trừ, hoàn thuế.
5. Sử dụng chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch
Việc lập hồ sơ, hợp đồng hoặc tài liệu không đúng thực tế để xác định sai nghĩa vụ thuế cũng bị coi là hành vi trốn thuế.
6. Khai sai hàng hóa xuất nhập khẩu
Người vi phạm khai sai thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ tiền thuế theo quy định có thể bị xử lý về hành vi trốn thuế.
7. Cố ý không kê khai hoặc khai sai thuế xuất nhập khẩu
Đây là hành vi cố tình gian dối trong kê khai thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
8. Cấu kết nhập khẩu hàng hóa nhằm trốn thuế
Trường hợp cá nhân, tổ chức cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa với mục đích trốn thuế sẽ bị xử lý nghiêm.
9. Sử dụng hàng miễn thuế sai mục đích
Hàng hóa thuộc diện:
- Không chịu thuế;
- Miễn thuế;
- Xét miễn thuế
nhưng bị sử dụng sai mục đích mà không khai báo chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan thuế cũng bị xem là hành vi trốn thuế.
10. Kinh doanh trong thời gian tạm ngừng nhưng không thông báo
Người nộp thuế vẫn hoạt động kinh doanh trong thời gian đã đăng ký ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động nhưng không thông báo với cơ quan thuế cũng có thể bị coi là trốn thuế.
Một số trường hợp không bị xử phạt về hành vi trốn thuế
Luật cũng quy định một số trường hợp người nộp thuế không bị xử phạt về hành vi trốn thuế mà chỉ bị xử phạt vi phạm thủ tục thuế, như:
- Chậm nộp hồ sơ nhưng không phát sinh số thuế phải nộp;
- Nộp chậm hồ sơ quá 90 ngày nhưng đã tự giác nộp đủ thuế và tiền chậm nộp trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc lập biên bản vi phạm.
Quy định mới có gì thay đổi?
Nhìn chung, các hành vi bị coi là trốn thuế theo Luật Quản lý thuế 2025 cơ bản kế thừa quy định tại Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019 đang áp dụng đến hết ngày 30/6/2026.
Tuy nhiên, trong bối cảnh dữ liệu điện tử, hóa đơn điện tử và quản lý giao dịch số ngày càng được siết chặt, việc phát hiện các hành vi gian lận thuế hiện nay trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
Đáng chú ý, quy định về sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Điều 26 Luật Quản lý thuế 2025 sẽ có hiệu lực sớm hơn, từ ngày 01/01/2026.
Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần lưu ý gì?
Việc minh bạch doanh thu, sử dụng hóa đơn đúng quy định, kê khai trung thực và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp và cá nhân tránh các rủi ro:
- Bị truy thu thuế;
- Bị xử phạt hành chính;
- Bị tính tiền chậm nộp;
- Hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng.
Trong thời gian tới, các hoạt động kinh doanh online, livestream bán hàng, thương mại điện tử và giao dịch qua tài khoản cá nhân được dự báo sẽ tiếp tục nằm trong nhóm bị tăng cường kiểm tra, giám sát.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
